Çocuğunuzun doğması, düğününüz veya doğum gününüz gibi özel günleri düşünün. Bu neşeli günlerde güzel kokmak istersiniz. Veya sevdiğiniz bir insanla ter kokarken karşılaşmak istemezsiniz. Aynı motivasyonlar insanlık tarihi boyunca vardı. Toplayıcılık yapan atalarımız ormanda gezerken bazı bitkilerin diğerlerinden daha güzel koktuğunu fark etmiş olsa gerek. Bu bitkileri koparıp yanlarında götürmüş, birbirlerine göstermiş olma olasılığı ise az değildir. Avladıkları hayvanların ateşte pişirildiğinde daha iyi olduğunu gördüklerinden hareket ederek bu bitkileri de ateşte, közde yakmış olabilirler. Ve böylece bugün evlerimizde ‘tütsü’ diye adlandırdığımız koku aracına ilkel bir şekilde ulaşmış, kokuların hayatımızdaki rolünü başlatmışlar diyebiliriz.
“Parfüm” Kelimesinin Kökeni
“Parfüm” kelimesinin kökenindeki ‘fumé’ sözcüğünün Fransızcada dumanlı anlamına gelmesine[1] , duman ve güzel koku arasındaki ilişkiye bu mantık doğrultusunda bakılabilir.
Kokunun bu geniş kullanımı aslında İngilizcedeki ‘scent’ sözcüğünün etimolojik kökenine de işaret etmektedir. ‘Scent’ ise Eski Fransızcada ‘sentir’ kelimesinden gelmekte, bu kelime de “hissetmek, koklama, dokunmak, tatmak, fark etmek, algılamak, sevişmek” anlamlarına gelmektedir[5].
“Scentfume” marka ismimiz de koku ve duman isimlerinden esinlenilerek oluşturulmuştur.
Eski Çağlardan Günümüze Kokular
Eski dönemlerde kokular güzel kokmak, çekici olmak için kullanılmamıştır. Kötü ruhları kovmak için de çeşitli otlar, bitkiler yakılmış[2] veya Antik Mısır’da da yine aynı doğrultuda dini amaçlar için kokular kullanılmıştır.[3] Ayrıca İncil’in Çıkış kitabında Musa’nın tütsü sunağı dikmesi de parfümün dini önemine işaret eden bir detaydır.
Kokuların kullanılması, benimsenmesi, sevilmesi ve yayılması önce Mısırlılar tarafından oluşsa da sonradan diğer topluluklara da yayılmıştır. Kokuların toplumlar tarafından benimsenmesi için uzun bir süreç gerekmiştir. Mısırlılardan sonra, Yahudiler, Asurlular, Yunanlılar, Romalılar, Asyalılar, Araplar ve en son olarak Avrupa ülkeleri koku kültürünü sırayla benimsemiştir.
Günümüzde Kurumsal Kokulandırma
Günümüzde kadın parfüm pazarının değeri 465 milyon, sadece Kuzey Amerika’da aroma ve parfüm pazarı 4.5 milyar[6], tüm dünyada ise 25.19 milyar dolara ulaşmıştır.[7] Düzenli olarak parfüm sıktığını/kullandığını söyleyen ülkeler arasında ise %85 gibi bir oranla Türkiye birinci gelmektedir.[8]
Koku pazarının bu kadar büyümesinin sebebi; en başta söylediğimiz amaçların günümüzde daha belirgin hale gelmesi ve daha da yayılmış olmasıdır. Kapalı alanların yayılmasıyla birlikte insanların eskiden daha çok kişilere dair bir koku arayışı varken artık oturdukları kafede, restoranlarda, girdiği alışveriş mağazasında veya çocuğunu bıraktığı okulda daha güzel koku beklentisi de artmıştır. Daha güzel kokan yerler daha çok insan çekeceği ve bundan dolayı daha çok rağbet göreceği için bu mekanların sahipleri de kokulandırmaya daha çok önem vermeye başlamışlardır. Kötü kokulardan arınmak veya kısa süreli bir amaç doğrultusunda güzel kokular sürmekten bugün geldiğimiz nokta bir prestij meselesi olmuştur.
Bu durum kişiler bazında da böyledir. İnsanlar ne kadar “üst” bir yere giderse veya kendisi için ne kadar önemli biriyle buluşacaksa kokusuna da o kadar fazla önem vermeye başlamışlardır. Ayrıca örneğin Antik Mısır’da kokuların nasıl daha fazla muhafaza edileceği bilinmediğinden koku da daha kısa süreli iken günümüzde bu kıstas da göz önünde bulundurulur hale gelmiş ve “1 haftalık kalıcı parfüm” şeklinde reklamlar ortaya çıkmıştır.
Kokular ve Anılar
Kokunun en önemli özelliklerinden biri de anıları tetiklemesidir. 10 yıl önce size huzurlu, mutlu hissettiren birini, bir “an”ı, bir “mekan”ı aynı kokuyu duyduğunuz anda hatırlar ve yine aynı duyguları hissedersiniz. Böylece aslında diğer duyu organlarından oldukça ayrılmaktadır. Bundan dolayı da karakteristik kokular daha çok aranmakta ve talep edilmektedir. Sevgilinizle bir kafeye girdiğinizi ve orada mutlu bir şekilde otururken arka planda daha önce hiç duymadığınız bir kokuyu duyduğunuzu düşünün. Aradan 5 yıl geçse de, sevgilinizle ayrılsanız ve hatta o kafeye dahi gitmeseniz bile o kokusunu duyduğunuzda aklınıza yine o anı, kalbinize ise yine o mutluluk dolacaktır – tabi ayrıldığınızdan dolayı sonrasında hüzne dönmesi de kokunun gücünün bir diğer özelliğidir.
Hayatımızda, görünmeden sadece hissederek, bu kadar önemli bir rolü olan kokunun daha çok farkında olmalı, hayatımızın etkin ve belirleyici bir unsuru olarak saymaya başlamalıyız.
Kokuların titreşiminde kalın…
Scentfume Kurumsal Kokulandırma profesyonel kokulandırma çözümlerinin yanı sıra, müşterileri için esans ve parfüm de üretmektedir. Markaya özel imza kokular yaratım çalışmaları yapılmaktadır.
[1] https://www.nisanyansozluk.com/?k=f%C3%BCme&lnk=1
[2] (Betül Demir, 2020)
[3] https://www.tailormadefragrance.com/en_int/history_of_perfume
[4] (Betül Demir, 2020)
[5] https://www.etymonline.com/word/scent#etymonline_v_22872
[6] https://www.statista.com/topics/3327/fragrance-market-in-the-us/#dossierKeyfigures
[7] https://www.fortunebusinessinsights.com/flavors-and-fragrances-market-102329
[8] https://dogruveri.com/parfum-sikmayi-seven-ulkeler-2021/